ERFGOOIERS REUNIE

_____________________________________________________

Inleiding
Het instituut Stad en Lande van Gooiland ontstond in de vroege middeleeuwen. In de Erfgooierswet van 1912 werd de oude bestuursvorm omgezet in een vereniging. Vanaf die tijd verschenen er jaarlijks ledenlijsten met de namen van alle erfgooiers. Een kleine minderheid op deze lijsten behoorde tot de zogenaamde scharende erfgooiers. Alleen deze personen maakten gebruik van het recht vee te weiden op de gemeenschappelijke gronden: de meenten. Door de toename van de Gooise bevolking was het noodzakelijk geworden de meenten te gaan gebruiken voor woningbouw. Als gevolg van de verkoop van de gemeenschappelijke gronden verviel het bestaansrecht van de vereniging. De opheffing en de afwikkeling duurde enkele jaren. Voorafgaande aan het definitieve einde werd de erfgooierslijst van 1971 “bevroren”: alleen diegenen die op deze lijst stonden zouden in aanmerking komen voor een geldbedrag of voor toewijzing van de overgebleven gronden. Van de ongeveer honderdvijftig scharende erfgooiers koos de helft voor een bedrag in geld (de “wijkers’), de andere helft voor de resterende gronden (de ‘blijvers‘)

Reünie
Vijf-en-twintig jaar na het uiteenvallen en uiteengaan van de scharende erfgooiersgemeenschap ontstond de behoefte om nog eens samen te komen. Twee van deze “laatsten der Mohikanen”, de heren Jaap Majoor en Hein Krijnen, hebben de reünie voorbereid. Als datum voor de reünie kozen zij voor 27 juni 1996, de sterfdag van de Hollandse Graaf Floris V. Op 27 juni was het zevenhonderd jaar geleden dat de Nardincklanders hun graaf uit de handen van zijn ontvoerders probeerden te bevrijden. Onder hun ogen werd echter “der Keerlen God” vermoord. Floris V heeft in erfgooierskringen altijd een bijzondere plaats ingenomen: generaties lang werd verteld dat Floris V “de meent aan de boeren had gegeven”. Om de historische onjuisheid van dit verhaal, - de gebruiksrechten op de gronden in het Gooi zijn pas na Floris V overgegaan op de boeren, - hebben de erfgooiers zich nooit druk gemaakt.
De reunie werd gehouden in Naarden: het Stad en Lande bestuur vergaderde daar oorspronkelijk en in de Grote Kerk werden de eerste bijeenkomsten van de vereniging gehouden.
- De ochtend begon met de ontvangst door burgemeester J.A.N. Patijn in de burgerzaal van
het stadhuis. Ongeveer honderddertig scharende erfgooiers, hun echtgenoten of weduwen waren daarbij aanwezig.
- Onder de genodigden bevonden zich ook enkele mond-bestuursleden en voormalig personeel van Stad en Lande, o.a: mr M. Tydeman (laatste voorzitter), H.C. de Jager (mond-secretaris) en de heer Bakker (mond-hoofdopzichter.

Na de openingstoespraak van burgemeestrer Patijn sprak mevrouw Maria Boersen namens de Stichting Tussen Vecht en Eem. Zij bood de aanwezigen het “Erfgooiers-nummer” van TVE aan. De toespraak van Jaap Majoor, doorspekt met kwinkslagen, kreeg veel bijval.
- Na de toespraken volgde een dia-presentatie over de geschiedenis van Stad en Lande. De heer S. Nieuwenhuizen, bestuurslid van de Stichting Stad & Lande van Gooiland (de opvolger van de voormalige vereniging) wist het publiek te boeien door zijn toelichting bij de dia’s.

Na afloop van het programma in de burgerzaal vertrok het gezelschap naar het restaurant “In den Gloeiende Gerrit” te Oud Valkeveen. Hier volgde een diner en daarna een gezellig samenzijn. Er werden veel “oude koeien uit de sloot gehaald” : vooral bij het bekijken van de foto-expositie over het verleden van de erfgooiers, samen met Jaap Majoor en Hein Krijnen had ondergetekende foto’s uitgezocht uit de foto-albums van het Stad en Lasnde archief. Ook waren foto’s te zien van erfgooiers die het boerenbestaan niet vaarwel hadden gezegd. Op de panelen was hun boerderij anno 1971 te zien naast hun moderne bedrijf anno 1996. De meeste nieuwe bedrijven zijn niet meer in het Gooi gevestigd, maar in de IJsselmeerpolders, Friesland en zelfs in Denemarken en Canada.
- Tijdens de bijeenkomst maakte de fotograaf John Ruis enkele groepsfoto’s. Het was een geslaagde reünie, die langer uitliep dan was gepland.

Naschrift
a. Der Keerlen God = de God van de boeren

b. Het Erfgooiersnummer werd in 1980 (jaargang 10, aflevering 1) door de Stichting Tussen Vecht en Eem uitgegeven. Het bevat informatie over de geschiedenis van de erfgooiers en een artikel over de ontbinding van de Vereniging Stad en Lande van Gooiland.
_________________________________________________
Tussen Vecht en Eem , 14e jrg. Nr. 4 december 1996
__________________________________________________
F.J.J. de Gooijer

Labels: Gooise geschiedenis